Co to jest kod pocztowy


Kod pocztowy (pocztowy numer adresowy) – ciąg cyfr (rzadziej liter i cyfr) dodawany do adresu, mający ułatwiać sortowanie przesyłek. Format i zasady umieszczania kodów pocztowych są różne w różnych krajach.

W Polsce system kodów pocztowych (Pocztowe Numery Adresowe – PNA) wprowadzono 1 stycznia 1973 na mocy zarządzenia nr 89 Ministra Łączności z 17 listopada 1972 w sprawie wprowadzenia pocztowych numerów adresowych i zmiany Ordynacji pocztowej.

Kody pocztowe mają format dd-ddd (d oznacza cyfrę) i umieszcza się je z lewej strony nazwy miejscowości. Pierwsza cyfra określa okręg pocztowy, a cały PNA jest przypisany albo do urzędu pocztowego, albo, w tzw. miastach wydzielonych, do poszczególnych ulic i domów.

Lista miast wydzielonych jest następująca: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gdynia, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Sopot, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.

Znaczenie kolejnych cyfr

Pierwsza – okręg kodowy – określa okręg pocztowy (obszar działania dawnego DOP) w momencie wprowadzenia PNA były to ówczesne jedno lub dwa województwa. Podział oznaczeń okręgów kodowych ustalono od Warszawy, zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i tak:

  • 0 – okręg warszawski (woj. warszawskie)
  • 1 – okręg olsztyński (woj. olsztyńskie i białostockie)
  • 2 – okręg lubelski (woj. lubelskie i kieleckie)
  • 3 – okręg krakowski (woj. krakowskie i rzeszowskie)
  • 4 – okręg katowicki (woj. katowickie i opolskie)
  • 5 – okręg wrocławski (woj. wrocławskie)
  • 6 – okręg poznański (woj. poznańskie i zielonogórskie)
  • 7 – okręg szczeciński (woj. szczecińskie i koszalińskie)
  • 8 – okręg gdański (woj. gdańskie i bydgoskie)
  • 9 – okręg łódzki (woj. łódzkie)

Druga – strefa kodowa – wskazuje część okręgu którym jest określony obszar położony wzdłuż linii komunikacyjnych lub miasto wojewódzkie.

Dla największych miast przydzielono jedną, dwie lub pięć cyfr strefowych i tak:

  • 00 – 04 Warszawa M.
  • 30 – 31 Kraków M.
  • 50 – 54 Wrocław M.
  • 60 – 61 Poznań M.
  • 70 – 71 Szczecin M.
  • 90 – 94 Łódź M.
  • 10 – Olsztyn M.
  • 15 – Białystok M.
  • 20 – Lublin M.
  • 25 – Kielce M.
  • 26 – Radom M.
  • 35 – Rzeszów M.
  • 40 – Katowice M.
  • 45 – Opole M.
  • 65 – Zielona Góra M.
  • 75 – Koszalin M.
  • 80 – Gdańsk M.
  • 81 – Gdynia M. (Sopot)
  • 82 - Elbląg M.
  • 85 – Bydgoszcz M.

Trzecia-sektor kodowy – obejmuje obszar podległy rozdzielni sektorowej (dawne powiaty), a w dziewiętnastu największych miastach umowne części miast. To były założenia w chwili tworzenia systemu. Obecnie, gdy likwidacji uległy urzędy sektorowe pojęcie „sektor” jest pojęciem abstrakcyjnym, a trzecia cyfra kodu pozostanie wyróżnikiem, określającym jakiś obszar pocztowy.

Czwarta i piąta (czytane łącznie) wskazują placówkę pocztową i jej obszar działania, a w 19 największych miastach jednostkę doręczeniową.

Instytucje Poczty Polskiej otrzymały w sektorze 9 stref 0 i 5 numery od 40 do 49 70 – 9 40 do 49 instytucje poczty 75 – 9 50 do 99 posiadacze skrytek

Istnieją też odbiorcy mający osobny kod pocztowy, np.

  • 00-940 – Centrala Poczty Polskiej S.A.
  • 00-001 – Urząd Pocztowy Warszawa 1
  • 00-977 – Polskie Radio SA
  • 00-999 – Telewizja Polska SA

Oprócz swojego kodu pocztowego, każdy urząd pocztowy może mieć również PNA wydzielony dla skrytek pocztowych. I tak Urząd Pocztowy Warszawa 1, który ma w adresie PNA 00-001, dla funkcjonujących w nim skrytek pocztowych ma PNA 00-950.

Spisy oznaczeń kodowych

Celem umożliwienia poprawnego podawania i korzystania z kodowych oznaczeń, zostały opracowane dwa spisy: Alfabetyczny – przeznaczony głównie dla klientów poczty, podający nazwę placówki pocztowej i jej numer kodowy, bądź ulicę w dużym mieście i jej jednostkę doręczeniową. Składa się z trzech części:

  • I – zawiera listę tych miejscowości w Polsce, w których istnieje przynajmniej jeden urząd pocztowy wraz z przypisanym kodem pocztowym
  • II – zawiera wykazy urzędów pocztowych w tych miejscowościach, w których istnieje więcej niż jeden urząd pocztowy oraz wykazy odbiorców, którym przypisano osobny kod pocztowy
  • III – obejmuje 21 największych miast i zawiera następujące informacje:
    • listę urzędów pocztowych i odbiorców, ich adresy oraz przypisane do nich kody pocztowe
    • listę ulic (część z nich z podziałem na odcinki) i przypisanych do nich kodów pocztowych

Numeryczny – dla użytku wewnętrznego, głównie dla konstruktorów komunikacji pocztowej – podający nazwę placówek pocztowych ułożone według kolejności numerów w okręgu, strefie i sektorze

Cele wprowadzenia systemu PNA

Celem wprowadzenia PNA było:

  • Uproszczenie procesu dzielenia przesyłek pocztowych, przez to wzrost wydajności pracy osób sortujących
  • Umożliwienie zatrudnienia przy rozdziale przesyłek pracowników nieznających geografii pocztowej
Wzór adresowania
Janina Nowak
ul. Cicha 132 m. 16
62-200 GNIEZNO

źródło: pl.wikipedia.org/wiki/Kod_pocztowy. Informacje o autorach na stronie. Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.